ت الله العظمى حاج سيد محمد صادق روحانى « دام ظله »


www.imamrohani.com

ولادت و خاندان " />

حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى سید محمد صادق حسینى روحانى(دام ظله) مردى از تبار مرزبانان دین، فقیه اصولى، برج بلند مرجعیت وزعامت حوزه‏هاى علمیه، صداى رساى آزادى و عدالتخواهى، مجاهد و مبارزه خستگى‏ ناپذیر در ماه شهادت جد غریبش آقا ابا عبداللَّه الحسین(ع) محرم الحرام – سال ۱۳۴۵ هـ ق، ۱۳۰۵ هـ.ش، تابستان ۱۹۲۶ میلادى در شهر دیرپاى علم و تمدن و اندیشه و فرهنگ اسلامى – قم – در خاندانى ‏حسینى تبار، با پیشینه‏اى از علم و تقوى و فضیلت دیده به جهان گشود.

والد ایشان مرحوم حضرت آیت اللَّه آقاى حاج میرزا محمود روحانى(ره) از مفاخر روحانیت و حوزه علمیه قم است که در سال ۱۳۰۷ (هـ.ق) در قم بدنیا آمد.

در سال ۱۳۳۰(هـ.ق) وارد نجف اشرف شد تا از محضر حضرات آیات ‏عظام آسید ابوالحسن اصفهانى(ره) و میرزاى نائینى(ره) بهره‏ها برد. مدتى ‏در مشهد مقدس از شاگردان مرحوم آیت اللَّه العظمى حاج آقا حسین‏ طباطبایى قمى(ره) بود. بعد از آن به حوزه علمیه قم آمدند. با تلاش، کوشش و پایمردیهاى ایشان، حضرت آیت اللَّه العظمى حاج شیخ‏ عبدالکریم حایرى(ره) به قم آمدند و تدریس علوم حوزوى را شروع کردند.

ایشان از شاگردان خاص و مخصوص و مورد عنایت آیت اللَّه حایرى بودند.

این عالم متقى و زاهدِ متعبدِ با نفوذ، سالیان سال بعد از فوت پدر بزرگوارشان مرحوم  آیت اللَّه العظمى آقاى آسید صادق روحانى(ره) در  مسجد آقا ضمن اقامه نماز جماعت، پاسخگوى مسائل شرعى و گره گشاى ‏مشکلات مردم بودند. از اقدامات ایشان مى‏توان به همکارى با آیت اللَّه‏کاشانى در قضیه ملى شدن نفت، مبارزه جدى با رضاخان در مورد کشف‏حجاب  و دین‌زدایى از مملکت، دعوت و تلاش براى ورود آیت اللَّه ‏العظمى حایرى به قم، زمینه سازى براى تدریس ایشان و همکارى، همفکرى و یارى جهت تأسیس حوزه علمیه قم  و… را نام برد.

والده ایشان از سادات حسنى و فرزند آیت اللَّه آقاى حاج سید احمد طباطبایى ‏قمى(ره) است که ایشان سالیان متمادى در صحن حضرت معصومه(س) اقامه نماز جماعت داشتند.

تحصیلات

حضرت آیت اللَّه دروس پایه ادبیات عرب را در قم نزد پدر بزرگوارشان فرا گرفتند. سپس در سال ۱۳۵۵ (هـ.ق) در سن ۱۰ سالگى به همراه برادربزرگترشان براى استفاده از اساتید بزرگ و نام آور حوزه علمیهِ کهنِ نجف‏اشرف، رنج و مشکلات هجرت از قم به نجف را پذیرا شدند!! به دلیل هوش ‏و استعداد فوق العاده و حیرت برانگیزشان دوره چند ساله دروس «سطح» را در مدت یکسال به اتمام رساندند و به  امتحان و توصیه آیت اللَّه العظمى خویى  در سن ۱۱ سالگى وارد درس خارج فقه و اصول شدند. ورود  یک نوجوان۱۱ ساله  به درس خارج فقه و اصول، آن هم همدوش طلاب با سابقه وبزرگسال حوزه علمیهِ کهنِ نجف، براى همگان حیرت آور و شوق آفرین بود.

آیت اللَّه زاده میلانى نقل مى‏کند که: آیت اللَّه العظمى خویى به پدرم آیت اللَّه‏العظمى میلانى فرمودند: افتخار مى‏کنم به حوزه‏اى که در آن نوجوان یازده ساله‏در کنار شاگردان بزرگسال و علماى بزرگ و همراه با آنان «مکاسب» را مى‏خواند ومطالب مکاسب را بهتر از دیگران مى‏فهمد و تحلیل مى‏کند.

علاقمندان به علوم اسلامى و حوزوى مى‏دانند که کتاب ارزشمند مکاسب از تألیفات  مرحوم شیخ انصارى  است که در حوزه‏هاى علمیه تدریس مى‏شود و یکى از کتابهاى مهم و سنگین حوزوى است که فهمیدن و درک مطالب آن‏ نیاز به شاگردان با کفایت و پر استعداد دارد.

در دروس عمومى آیت اللَّه خویى صدها طلبه شرکت می ‏کردند که امتیازآیت اللَّه العظمى خویى در شناخت و کشف استعدادهاى طلاب تیزهوش وبسیار موفق بود و سعى فراوان مى‏کردند تا آن طلبه را زیر نظر گرفته و با ایجادارتباط بیشتر با او؛ بتوانند در تربیت آن طلبه کوشا نقش بیشترى را ایفا کنند.

با ورود  آیت اللَّه روحانى  در دوران نوجوانى به نجف اشرف و شرکت دردروس آیت اللَّه العظمى خویى؛ حوزه علمیهِ کهنِ نجف اشرف شاهد حضوریک نابغه با درک و استعداد شگرفى بود که چهره‏اش نشان از مقام آیت اللهى‏مى‏داد.

این نوجوان نابغه باید در دروس سنگین فقه اصول شرکت کند، دروس‏مختلف را نوشته و آنها را در منزل پاکنویس کند، با دوستان همدوره‏تحصیلش مباحثه کند و پیش مطالعه براى درس‏هاى فردا را هم انجام دهد.این مطالعات سنگین آنهم در غربت و با کمترین امکانات موجود؛ در شبانه‏روز ۱۶ ساعت وقت ایشان را مى‏گرفت. علاوه بر آن، رسیدگى به کارهاى‏شخصى از قبیل: تهیه مایحتاج زندگى و تحمل فشارهاى اقتصادى نیز باخودشان بود. معظم‏له اغلب دورانى را که در نجف اشرف بودند با وضع‏بسیار سخت و طاقت فرساى اقتصادى مواجه بودند و اغلب، زندگیشان با‏قرض گرفتن از مغازه داران محل سپرى مى‏شد. و این بزرگترین رمز و سرمایه‏گذارى براى تحصیل و عشق و علاقه به آموختن دانش علوم اسلامى است.

اساتید

۱- حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى حاج شیخ کاظم شیرازى(ره) (۱۲۹۰ -۱۳۶۷)

۲- حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى حاج شیخ محمد حسین اصفهانى معروف به‏کمپانى (ره) (ت ۱۳۶۱)

۳- حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى حاج شیخ محمد على کاظمینى(ره)

۴- حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى حاج سید ابوالحسن اصفهانى(ره) (۱۲۸۴ – ۱۳۶۵)

۵- حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى حاج شیخ محمدرضا آل یاسین(ره)

۶- حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى حاج سید ابوالقاسم خویى(ره) (۱۳۱۷ – ۱۴۱۳)

۷- حضرت آیت اللَّه العظمى آقاى سید محمد حسین طباطبایى بروجردى (ره) (۱۲۹۲ – ۱۳۸۰)

تدریس

معظم له تدریس دوره‏هاى مختلف علوم اسلامى را در همان ایام نوجوانى‏در صحن حرم مطهر حضرت امیرالمؤمنین على (ع) در نجف اشرف آغازکردند. تقریر دروس حوزه توسط این نوجوان براى طلاب بزرگسال ومیانسال، براى همگان حیرت آور و قابل تقدیر بود.

آیت اللَّه العظمى روحانى پس از مدت کوتاهى که در دروس آیت اللَّه العظمى‏خویى (ره) شرکت کردند، با تقریر دروس اصول و فقه استاد؛ آنان را براى‏عده‏اى از طلاب و علاقمندان به دروس حوزوى، تدریس مى‏کردند. دیرى‏نپائید که چونان خورشیدى در نجف اشرف درخشیدند و به سان درختى‏ پربرگ و بار، برآمدند و در سایه‏شان خیل مشتاقان را آرامش مى‏بخشیدند.

به همین دلیل بود که ارتباط آیت اللَّه خویى روز به روز با معظم‏له بیشترمى‏شد. با اینکه اغلب آیت اللَّه العظمى خویى در جلسه تدریسشان به کسى‏اجازه طرح اشکال نمى‏دادند به آیت اللَّه العظمى روحانى در میان عده ایى ازشاگردان مى‏فرمودند:

چرا در مباحثه‏ها اشکال نمى‏کنى. من از شما مى‏خواهم‏اشکال و ایرادهایى که به نظرتان مى‏رسد را مطرح کنید .«و این نشان از نبوغ‏فکرى و شایستگى ویژه  آیت اللَّه العظمى روحانى  دارد.

ارتباط تنگاتنگ استاد و شاگرد تا آنجا ادامه یافت که زیادى از شبهاى ‏تعطیلى آن  مرجع فقید (ره) به حجره  آیت اللَّه العظمى روحانى  مى‏آمدند وساعتهاى مدیدى به بحث و بررسى مسائل علوم اسلامى مى‏پرداختند و درانتها معظم له، استاد را تا درب منزلشان همراهى مى‏کردند.

حضرت آیت اللَّه العظمى خویى در سال ۱۳۶۰ (هـ. ق) هنگامى که  آیت اللَّه‏العظمى روحانى  فقط ۱۵ سال بیشتر نداشتند. طى نامه‏اى بسیار مهم، عظمت‏ علمى، قدرت و استنباط قوى، هوش و ذکاوت این نابغه بزرگ را تأیید وستودند (متن کامل نامه که به دست خط مبارک آیت اللَّه العظمى خویى مى‏باشددرسایت اینترنت آیت اللَّه‏العظمى روحانى و در کتابهاى زندگینامه که به زبان‏عربى و فارسى در لبنان به چاپ رسیده است، موجود است). معظم‏له به تأیید ومکتوب مهم مراجع و اساتید بزرگوارشان در سن ۱۴ سالگى به  درجه اجتهاد  نائل آمدند.

ایشان در اواخر سال ۱۳۲۹ (هـ. ش) وارد قم شدند و در اوایل سال ۱۳۳۰(هـ. ش) به تدریس دروس خارج فقه و اصول در صحن مطهر حضرت‏معصومه (س) پرداختند. بیش از نیم قرن است که ایشان به تدریس علوم آل‏محمد (ص) و تربیت هزاران طلبه فاضل و تشنگان دانش ائمه اطهارمى‏پردازند. اغلب شاگردان، پرورش یافتگان و حلقه نشینان منبر تدریسشان؛از مدرسین نام آور، فضلا و دانشمندان حوزه و عده‏اى در مسیر مرجعیت‏قرار دارند.

هر چند ایشان به عنوان یک مرجع و فقیه نو اندیش  شهرت دارند اما هیچگاه  حکم اللَّه را به نام مصلحت یا نواندیشى زیر پا نمى‏گذارند. فقیه ‏نواندیشى که هیچگاه به انکار سنت و حذف باورهاى دینى نمى‏پردازد.

تألیفات

معظم‏له از ابتداى زندگى علمى خویش در راستاى نشر معارف اهلبیت و گسترش دانش اسلام،هرگز آرام نگرفتند. زمانى بر مسند تدریس مى ‏نشینند و به تربیت و پرورش هزاران دانشمند فاضل و فرزانه مى‏ پردازند و زمانى ‏دیگر دست به قلم مى ‏شوند و به تألیف کتب ماندگار اسلامى مى ‏پردازند.

۱- فقه الصادق(بزبان عربى): دایره المعارف کامل فقه تشیع. این کتاب عظیم‏ و بزرگ که به عنوان یک منبع مرجع شناخته شده است در ۲۶ جلد بارها درداخل و خارج کشور به چاپ رسیده است. چاپ جدید آن بزودى در ۴۰جلد (با ذکر منابع و مصادر) به چاپ خواهد رسید.

از تألیف کتاب  عظیم جواهر الکلام که شامل تمامى ابواب فقه مى‏ باشد نزدیک به ۲۰۰ سال مى ‏گذرد و کتاب   فقه الصادق که به اعتقاد بعضى ازمراجع و بزرگانِ خبره حوزه، از«جواهر الکلام» رساتر و کامل‏تر است؛ اولین‏ و کامل‏ترین دایره المعارف تمام ابواب فقه در دو سده اخیر است. این کتاب ‏که در سنین جوانى معظم له به رشته تحریر درآمده، مورد عنایت خاصه ‏تمامى مراجع تقلید و بزرگان حوزه‏هاى علمیه است. این کتاب در میان  علماءعامه (اهل تسنن  نیز شناخته شده و مورد استناد است. کتاب «فقه الصادق» در دانشگاه‏هاى معروف غرب (بخش مطالعات اسلام‏شناسى) یکى از منابع‏مورد قبول و قابل استناد است.

۲-  زبده الاصول (بزبان عربى): دوره کامل علم اصول فقه که به صورت بحث استدلالى ارائه گردیده است. این کتاب در ۶ جلد مى‏باشد.

۳- منهاج الفقاهه (بزبان عربى): در ۶ جلد مى‏باشد که حاشیه ایى است بر«مکاسب» شیخ انصارى(ره) که به شیوه ایى نو و ابتکارى تمامى موارد ارائه‏شده را بحث و بررسى کرده‏اند.

۴- المسائل المستحدثه (بزبان عربى): حضرت آیت اللَّه مبتکر مسائل‏مستحدثه و ارائه مسائل جدید با ذکر مسایل فقهى، روایى هستند. این کتاب‏که بارها وبارها در خارج و داخل کشور به چاپ رسیده است شامل ارائه‏مسائل جدید، نو و مورد ابتلاى جامعه با ذکر دلایل و مستندات فقهى،روایى و قرآنى مى‏ باشد.

۵- تعلیق بر منهاج الصالحین در ۲ جلد (بزبان عربى)

۶- تعلیق بر عروه الوثقى در ۲ جلد (بزبان عربى)

۷- تعلیق بر وسیله النجاه (بزبان عربى)

۸- رساله در لباس مشکوک (بزبان عربى)

۹- رساله در قاعده لاضرر (بزبان عربى)

۱۰- الجبر و الاختیار (بزبان عربى)

۱۱- رساله در  قرعه (بزبان عربى)

۱۲- مناسک الحج (بزبان عربى)

۱۳- المسائل المنتخبه (بزبان عربى)

۱۴- رساله در   فروع العلم الاجمالى (بزبان عربى)

۱۵- الاجتهاد و التقلید (بزبان عربى)

۱۶- القواعد الثلاثه (بزبان عربى)

۱۷- اللقاء الخاص(بزبان عربى) مربوط به «سایت یا حسین»

۱۸- رساله توضیح المسائل (بزبان فارسى و اردو)

۱۹- تحقیقى در مورد  جبر و اختیار (بزبان فارسى)

۲۰- نظام حکومت در اسلام (بزبان فارسى و ترکى و اردو)

۲۱- مناسک حج (بزبان فارسى)

۲۲- منتخب احکام (بزبان فارسى)

۲۳- استفتائات قوه قضائیه و مؤسسه حقوقى وکلاى بین الملل (به زبان ‏فارسى)

۲۴- احکام فقهى مسائل روز (بزبان فارسى)

۲۵- استفتائات (پرسش و پاسخ‏هاى مسائل شرعى) (بزبان فارسى): که ‏تاکنون در ۲ جلد به صورت سؤال و جواب ارائه شده است.

۲۶-الف سؤال و جواب (بزبان عربى): شامل استفتائات و پاسخ‏هاى‏ مسائل شرعى مى‏ باشد که در ۶ جلد تهیه شده است. هرجلد شامل ۱۰۰۰سؤال و جواب است.

مرجعیت

بعد از تشریف فرمایى ایشان از حوزه علمیه نجف اشرف و شروع به تدریس‏درس خارج فقه و اصول و با توجه به نگارش کتاب عظیم   فقه الصادق بعداز فوت آیت اللَّه العظمى بروجردى (ره) به پیشنهاد علماء، فضلاء و مدرسین ‏نام آور، رساله عملیه ایشان منتشر شد. طبق آنچه در کتابخانه ملى ایران‏موجود است،  اولین چاپ رساله توضیح المسائل ایشان مربوط به سال ۱۳۴۰(هـ. ش) مى ‏باشد.

منبع:پایگاه اطلاع رسانى دفتر آیت الله العظمى سید محمد صادق روحانى(ذام ظله)

Related posts

free vector
رفتن به نوارابزار