از مسائل جنجال برانگیز فقه شيعه، ارث نبردن زن از زمين و اموال غير منقول دارایی شوهر است. بیشتر فقهای شیعه گفته‌اند زنی که شوهرش مرده، از عرصه اعیان املاک غیر منقول او ارث نمی‌برد، اما از اموال دیگر و از آن جمله لوازم ساختمانی و اثاثیه منزل ارث می‌برد.....

بیشتر اختلاف صورتی است که زن دارای فرزند باشد، و زمین‌هایی به جز خانه مسکونی مانند اراضی کشاورزی و صنعتی از شوهر باقی مانده باشد. در این صورت بحث این است که این زن در کجا و چگونه ارث می‌برد. قرآن کریم به صورت عام و به صراحت برای زن در صورت نداشتن فرزند یک چهارم و در صورت داشتن فرزند یک هشتم را در اموال تعیین کرده و در این جهت خصوصیتی تعیین نکرده است. در حالی که روایاتی از طریق اهل بیت پس از یک قرن، بلکه بیشتر از نزول قرآن، از امام باقر، صادق، و رضا علیهم السلام، رسیده که می‌گوید زن از اموال غیر منقول ارث نمی‌برد. این روایات بر سه دسته می‌باشد، دسته‌ای که به صورت مطلق و عام ارث زن را مانند قرآن در همه چیز می‌داند و روایاتی که به صراحت ارث را در همه چیز می‌داند و روایاتی که زن را محروم از دسته‌ای از اموال شوهر می‌کند. جالب‌تر آنکه این روایات باعث شده تا بیش از هفت قول در میان فقهای شیعه پدید آید. جایگاه این اختلاف در این است که آیا زن اصلاً ارث نمی‌برد، یا از قیمت این زمین می‌تواند ارث ببرد. یا در زمین‌های خاص مانند کشاورزی و باغات ارث می‌برد و از زمین‌های دیگر ارث مانند خانه و محل سکونت ارث نمی‌برد. این حکم در صورتی است که در اهل سنت قائل به ارث زن مانند مرد در همه اموال شده، چه فرزند داشته باشد، یا نباشد، اموال شوهر منقول باشد، یا غیر منقول، خانه و مسکن باشد، یا باغ و زمین کشاورزی و گفته‌اند، زن دارای ارث است. در این مقاله پس از بیان جایگاه بحث، پیشینه موضوع و آثاری که در این باره نگاشته شده، به اختلاف و گستردگی آن و همچنین ادعای اجماعی که در این باره شده، پرداخته شده، آنگاه ادله قرآنی و حدیثی هر یک از اقوال بررسی شده و در نهایت دیدگاه محققان معاصر مورد توجه قرار گرفته و اثبات شده که ارث زن در همه اموال شوهر می‌باشد و در این جهت فرقی میان زمین‌های مسکونی و مزروعی و کشاورزی نیست و زن نسبت به همه اموال منقول و غیر منقول شوهر حق ارث دارد، هرچند که اگر فرزندی نداشته باشد، و تقسیم ارث خانه موجب از بین رفتن حق دیگر ورثه و موجب نزاع گردد، با نظارت دستگاه قضایی این تقسیم به گونه‌ای انجام می‌گیرد که نزاعی انجام نگیرد، هر چند که به صورت پرداخت قیمت باشد و این مسئله بر اساس خود روایات و تعلیل رسیده در آن است.

کلیدواژه:ارث زوجه، اموال منقول،عقار، رباع، ضیاع، مسکن، اموال غیر منقول در ارث،

 

" />
free vector
رفتن به نوارابزار