سخن درباره نقش و کارکرد عقل در کشف احکام شرعي با رجوع به ادله نقليه بود. اصلي که در اين زمينه مورد استفاده قرار مي گيرد ، اصل تنقيح مناط و الغاء خصوصيت است . تنقيح مناط در اصطلاح فقهاي شيعه داراي دو کاربرد است :
1.    گاه به معناي کشف ملاک و غرض شارع است . اساسا کلمه مناط بيشتر با همين معنا سر و کار دارد. در اينجا اگر فقيه بايد با توجه به مجموعه آنچه بدست آورده و تلاش هاي خويش به يقين يا اطمينان عقلايي برسد ، مي تواند کشف حکم شرعي نمايد اگر چه فهم عادي عرف او را ياري نکند . صاحب جواهر نمونه اي بيان کردند که از همين قسم است. فرمودند برخي گفته اند خيار حيوان اختصاصي به مشتري ندارد و شامل بايع هم مي شود زيرا ملاک و غرض در اين حکم ، روشن شدن حال حيوان است و اين غرض در مورد بايع هم بعضا صدق مي کند.
2.    و گاه اين اصطلاح به معناي کشف و فهم موضوع حکم است. به اين معنا که فقيه کشف مي کند که آنچه در لسان روايت آمده است خصوصيتي ندارد و مصداقي از حکمي عام است . در اينجا ممکن است ملاک و غرض شارع را هم نداند . معيار چنين تنقيح مناطي فهم عرفي است که گاه در بادي امر و گاه با تنبه فقيه، اين مساله را تصديق مي کند .

" />
free vector
رفتن به نوارابزار