جهانی شدن ; اجبار یا اختیار؟

چکیده
جهانی شدن از ابعاد و زوایای مختلفی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است . تفاوت جهانی شدن و جهانی سازی، از جمله موضوعاتی است که می تواند محور طرح مباحث جدیدی در این رابطه باشد . این نوشتار در پی آن است تا تفاوت دو اصطلاح یاد شده را تحت عنوان دو قرائت یا برداشت از جهانی شدن، مورد دقت قرار داده و ابعاد، آثار و لوازم هر یک را به شکلی مستند بررسی کند و جمع بندی مناسبی از این بحث در اختیار خوانندگان بگذارد .
«جهانی شدن » در دهه گذشته از مباحث مهم و جنجال برانگیز دنیا بوده و سیاستمداران و اندیشمندان کشورهای مختلف، هر یک به گونه ای در مورد آن سخن گفته اند . در واقع امروزه در مورد این اصطلاح، هیچ اتفاق نظری وجود ندارد و این که جهانی شدن چیست و چه چیزی بعد جهانی به خود می گیرد، اولین پرسشی است که باید بدان پاسخ گفته شود .
علاوه بر این، درباره جهانی شدن، ابهامها و پرسشهای دیگری نیز وجود دارد; برای مثال پیشینه تاریخی آن چندان روشن نیست . آثار و پیامدهایش مورد بحث و اختلاف است و شیوه منطقی برخورد با این پدیده، دقیقا تعریف نشده است . اما شاید اصلیترین پرسش، تفاوت بین جهانی شدن و جهانی سازی است; زیرا بررسی نظرات و دیدگاه ها بیانگر آن است که بیشترین مناقشات در پاسخ به این پرسش روی داده است; یعنی این که آیا جهانی شدن، یک فرایند طبیعی است که خود به خود در حال شکل گرفتن است، یا پروژه ای برنامه ریزی شده است که قدرتهای بزرگ، یا به تعبیری جهانی سازان، هدایت و کنترل آن را بر عهده دارند؟
در این راستا بررسی قرائتها و برداشتهای گوناگون از جهانی شدن، زمینه های دست یافتن به پاسخهای مورد نیاز را فراهم می آورد .
دیدگاه نخست
نخستین قرائت، جهانی شدن را پدیده ای می داند که به دلیل پیشرفت و انقلاب در تکنولوژی ارتباطات به وجود آمده و موجب پیدایش یک نوع مشابهت و همگرایی در میان ملتها و کشورهای مختلف شده است . طرفداران این قرائت، جهانی شدن را با عباراتی تعریف می کنند که توسعه ارتباطات و دسترسی آسان به اطلاعات، رکن اصلی آن را تشکیل می دهد; برای مثال آنها از جهانی شدن به «فشردگی زمان و مکان و کاهش مرزها و فاصله ها، یا به عبارتی پایان جغرافیا» (2) ، «افزایش شمار پیوندها و ارتباطات متقابل و فراتر از دولتها و جوامع » (3) ، «به هم پیوستن مردم جهان در جامعه واحد و فراگیر جهانی » (4) ، «ظهور نوعی جامعه شبکه ای و امکان دسترسی بیشتر به اطلاعات » (5) ، «شکافته شدن مرزهای ملی و کاسته شدن از حاکمیت دولتها» (6) ، «از بین رفتن هویت ملی یا ملیتی و پیدایش هویت جهانی » (7) و «جدا شدن هویت، از مکان و اهمیت یافتن فضا»(8) یاد می کنند .

" />
free vector
رفتن به نوارابزار